Sprawozdanie z IV Kongresu Towarzystw Naukowych
- Szczegóły
W dniach 26-27 października 2026 r. w Akademickim Centrum Kultury i Mediów UMCS „Chatka Żaka” w Lublinie obradował IV Kongres Towarzystw Naukowych pod hasłem „Towarzystwa naukowe w polityce naukowej państwa”. W obradach wzięło udział blisko 200 przedstawicieli towarzystw naukowych z całego kraju.
Organizatorami Kongresu byli: Rada Towarzystw Naukowych przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk, Polskie Towarzystwo Komunikacji Społecznej, Lubelskie Towarzystwo Naukowe oraz Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej. W skład Komitetu Honorowego weszli: prof. dr hab. Radosław Dobrowolski, rektor UMCS; ks. prof. dr hab. Mirosław Kalinowski, rektor KUL; prof. dr hab. Bogumiła Kaniewska, przewodnicząca KRASP; prof. dr hab. Marek Konarzewski, prezes PAN; prof. dr hab. Krzysztof Kowalczyk, rektor UP w Lublinie; prof. dr hab. inż. Zbigniew Pater, rektor Politechniki Lubelskiej; prof. dr hab. n. med. Wojciech Załuska, rektor UM w Lublinie. Pracami Rady Programowej i Komitetu Organizacyjnego kierowała prof. dr hab. Iwona Hofman, przewodnicząca RTN przy Prezydium PAN.
Tematyka Kongresu wiązała się bezpośrednio ze staraniami Rady o uznanie podmiotowości towarzystw naukowych w nowelizowanej ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Kongres był kontynuacją debaty rozpoczętej 25 maja 2026 r. podczas sympozjum „Podmioty szkolnictwa wyższego i nauki. Towarzystwa naukowe” z cyklu „Ministerialne Forum Debaty Akademickiej”. Obrady przebiegały w formie czterech sesji plenarnych prowadzonych jako dyskusje eksperckie z udziałem respondentów i pytaniami z uczestników Kongresu.
Po uroczystym otwarciu prof. dr hab. Iwona Hofman wygłosiła wystąpienie programowe pt. Status i potencjał towarzystw naukowych w Polsce. Wskazała trzy cele Kongresu: zademonstrowanie towarzystwom ich siły, lepsze wzajemne poznanie się środowiska oraz wzmocnienie pozycji Rady jako reprezentanta towarzystw wobec ministerstw. Przewodnicząca przypomniała, że pojęcie towarzystwa naukowego nie funkcjonuje w polskim prawie. Towarzystwa działają na podstawie ustawy Prawo o stowarzyszeniach z 1989 r., a projekt odrębnej ustawy o towarzystwach naukowych nie spotkał się z zainteresowaniem. Rada zabiega o zmiany w ustawie o szkolnictwie wyższym i nauce oraz w rozporządzeniach ministerstwa właściwego do spraw nauki, m.in. o udział ekspertów towarzystw w ocenie czasopism, ewaluacji i popularyzacji nauki.
Sesja I: Społeczny ruch naukowy w polityce naukowej państwa
W dyskusji, którą moderował dr hab. Andrzej Kansy (Towarzystwo Naukowe Płockie), udział wzięli: dr Karolina Zioło-Pużuk, Sekretarzyni stanu w MNiSW; dr Dorota Olko, posłanka na Sejm RP i przewodnicząca Podkomisji stałej do spraw nauki i szkolnictwa wyższego; prof. dr hab. Piotr Tuleja (Polskie Towarzystwo Prawa Konstytucyjnego); dr hab. inż. Zbigniew Kruszewski (Towarzystwo Naukowe Płockie) oraz prof. dr hab. Iwona Hofman. Respondentami byli prof. dr hab. Wojciech Iwańczak (TNW) i prof. dr hab. Jarosław Kaba (Polskie Towarzystwo Nauk Weterynaryjnych).
Minister Karolina Zioło-Pużuk podkreśliła, że towarzystwa naukowe są ważnym elementem wspierania polityki naukowej państwa. Zapowiedziała, że w 2027 r. ministerstwo zamierza znowelizować rozporządzenie o ocenie czasopism naukowych tak, aby obok komitetów naukowych PAN mogli w niej uczestniczyć eksperci wskazani przez Radę Towarzystw Naukowych.
Posłanka Dorota Olko oceniła, że uchwalenie odrębnej ustawy o towarzystwach naukowych jest mało realne. Zaproponowała strategię małych kroków, począwszy od ustawowego zdefiniowania Rady Towarzystw Naukowych jako instytucji przedstawicielskiej.
Sesja II: Towarzystwa naukowe jako płaszczyzna międzypokoleniowego dialogu
Sesję moderowała prof. dr hab. Iwona Beń-Skowronek (Polskie Towarzystwo Pediatryczne). O udziale młodych badaczy w społecznym ruchu naukowym dyskutowali prof. dr hab. Piotr Kostyło (Polskie Towarzystwo Pedagogiczne), dr Anna Yezhova (Polskie Towarzystwo Komunikacji Społecznej), dr Agata Kobyłka (Stowarzyszenie Młodych Naukowców) oraz przedstawiciele Krajowej Reprezentacji Doktorantów i Parlamentu Studentów RP: adw. Paweł Marczak, wiceprzewodniczący i Członek Zarządu ds. Prawnych oraz Paweł Zdybel, wiceprzewodniczący PS RP. Respondentami byli prof. dr hab. inż. Jerzy Barglik (Akademia Inżynierska w Polsce) i dr hab. Renata Jakubczuk (Akademickie Towarzystwo Romanistów Polskich „Plejada”).
Pierwszy dzień obrad zamknęła prezentacja nowego wydania Słownika towarzystw naukowych w Polsce, którą przedstawili dr hab. Krzysztof Walczak i dr Bogumiła Celer (Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk). Opracowanie zostało przygotowane przez Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk i Instytut Interdyscyplinarnych Badań Historycznych Uniwersytetu Kaliskiego pod redakcją Krzysztofa Walczaka i Tadeusza Majsterkiewicza. Słownik jest dostępny bezpłatnie na stronie internetowej www.ktnp.org.pl/słownik. Badania prowadzone przy aktualizacji Słownika wykazały, że w Polsce działa ponad 550 towarzystw naukowych.
Sesja III: Rola towarzystw naukowych w komunikacji naukowej
Drugiego dnia obrad dyskusję o czasopismach, wydawnictwach i popularyzacji nauki moderowała dr hab. Agnieszka Budzyńska-Daca (Polskie Towarzystwo Retoryczne). Panelistami byli: prof. dr hab. n. med. Janusz Andres (Polskie Towarzystwo Anestezjologii i Intensywnej Terapii), prof. dr hab. Dorota Jelonek (Naukowe Towarzystwo Informatyki Ekonomicznej), prof. dr hab. Robert Litwiński (Polskie Towarzystwo Historyczne), prof. dr hab. Robert Pietrzak (Polskie Towarzystwo Chemiczne) oraz mgr inż. Magdalena Borek-Daruk (Federacja Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT). Respondentami byli dr hab. Arkadiusz Lewicki (Polskie Towarzystwo Badań nad Filmem i Mediami) i dr hab. Agnieszka Stępińska (PTKS).
Po zakończeniu sesji Wojciech Norkowski przedstawił Program Ambasadorów Kongresów Polskich jako narzędzie wsparcia towarzystw w organizacji kongresów międzynarodowych.
Sesja IV: Kreacyjna rola towarzystw naukowych w nauce i kulturze
W ostatniej sesji, moderowanej przez dr hab. Danutę Kępę-Figurę (Polskie Towarzystwo Edukacji Medialnej), udział wzięli prof. dr hab. inż. Jerzy Błażejowski (Gdańskie Towarzystwo Naukowe), dr hab. Filip Kaczmarek (Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk), dr hab. Stanisław Kunikowski (Włocławskie Towarzystwo Naukowe), prof. dr hab. Marek Sarna (Polskie Towarzystwo Astronomiczne) i dr Rafał Sikora (Polskie Towarzystwo Geologiczne). Respondentami byli dr hab. Krystyna Leszczyńska-Wichmanowska (Polskie Towarzystwo Nauk Politycznych) i dr hab. Mariusz Kolczyński (Polskie Towarzystwo Komunikacji Społecznej).
Na zakończenie obrad uczestnicy przyjęli Uchwałę IV Kongresu Towarzystw Naukowych.
Uchwała
IV Kongresu Towarzystw Naukowych
z dnia 27 października 2026 roku
Uczestnicy IV Kongresu Towarzystwa Naukowego – obradującego w Lublinie w dniach
26–27 października 2026 r. pod hasłem „Towarzystwa naukowe w polityce naukowej państwa”, w czterech blokach tematycznych:
a) „Społeczny ruch naukowy w polityce naukowej państwa”,
b) „Kreacyjna rola towarzystw naukowych w nauce i kulturze”,
c) „Rola towarzystw naukowych w komunikacji naukowej”,
d) „Towarzystwa naukowe jako płaszczyzna międzypokoleniowego dialogu”
stwierdzają, że społeczny ruch naukowy jest działaniem trwałym, który oparł się w Polsce wojnom, zmianom granic, rewolucjom i ewolucjom ustrojowym. Tym co zapewnia tę trwałość, niezależnie od okresu dziejów, jest systemem wartości i etos wyznaczony i realizowany przez społeczników – członków towarzystw naukowych i stowarzyszeń naukowo – technicznych. Najlepszą i najskuteczniejszą obroną tych wartości jest stałe przypominanie o potrzebie ich istnienia w społeczeństwie polskim, wsparte przykładami jakie przynosi wytrwała realizacja etosu akademickiego przez członków społecznego ruchu naukowego.
Uczestnicy Kongresu są przekonani, że społeczny ruch naukowy jest integralną, nierozłączną częścią systemu nauki oraz ze względu na jego znaczenie dla rozwoju społeczeństwa obywatelskiego i wiedzy, należy zapewnić temu ruchowi właściwy status w systemie prawnym obowiązującym w Polsce.
Uczestnicy Kongresu apelują do władz Rzeczypospolitej Polskiej o właściwe, stosowne do potrzeb i zadań stojących przed współczesnym krajem, traktowanie w polityce rozwoju państwa, jako jeden z ważnych celów, kulturę, naukę, edukację i nierozłączną część tych dziedzin życia społeczny ruch naukowy. Bezwzględnie problemy te powinny mieć znaczącą pozycję w długofalowej strategii rozwoju szkolnictwa wyższego do 2035 roku, jak też społeczny ruch naukowy powinien wybrzmieć w dokumencie Polskiej Polityki Naukowej.
Organizatorzy dziękują uczestnikom, panelistom, respondentom i moderatorom, a także władzom UMCS i zespołowi ACKiM „Chatka Żaka” za gościnność i pomoc w organizacji Kongresu.
Zdjęcia dzięki uprzejmości Pawła Zdybela, współzałożyciela Fundacji Inicjatyw Rozwoju Obywatelskiego. Fot. FIRO
Słownik polskich towarzystw naukowych
- Szczegóły
Środowisko społecznego ruchu naukowego otrzymało zaktualizowany „Słownik polskich towarzystw naukowych”. Dzieło zaprezentowano podczas IV Kongresu Towarzystw Naukowych w Lublinie (26–27 października 2026 r.).
Prace nad Słownikiem podjęto z inicjatywy Rady Towarzystw Naukowych przy Prezydium PAN pod redakcją Krzysztofa Walczaka i Tadeusza Majsterkiewicza.
Słownik jest dostępny bezpłatnie na stronie internetowej www.ktpn.org/słownik
Zaproszenie
- Szczegóły
IV Kongres Towarzystw Naukowych
Towarzystwa naukowe w polityce naukowej państwa
.
ZAPROSZENIE
Rada Towarzystw Naukowych przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk zaprasza na IV Kongres Towarzystw Naukowych, który odbędzie się w Lublinie w dniach 26–27 października 2026 r. pod hasłem
Towarzystwa naukowe w polityce naukowej państwa.
Spodziewany jest patronat Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Ministra Kulturyi Dziedzictwa Narodowego, Związku Uczelni Lubelskich, Prezydenta Miasta Lublin.
Organizatorami Kongresu są: Rada Towarzystw Naukowych przy Prezydium PAN, Polskie Towarzystwo Komunikacji Społecznej, Lubelskie Towarzystwo Naukowe, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej.
Celem Kongresu jest przedstawienie uwarunkowań prawnych funkcjonowania towarzystw naukowych, które determinują działalność społecznego ruchu naukowego w Polsce.W szczególności zaprezentowane będą zagadnienia takie, jak: status towarzystw naukowych, stan badań nad społecznym ruchem naukowym jako elementem polityki naukowej państwa, stopień wypełniania ustawowych kryteriów opisujących działalność podmiotów nauki, potencjał społeczno-kulturowego i naukowego oddziaływania towarzystw w Polsce (m.in. popularyzacja nauki, transfer wiedzy i komercjalizacja efektów badań), pozycja czasopism i wydawnictw towarzystw naukowych, udział młodych badaczy w społecznym ruchu naukowym.
Sformułowanie zagadnień kongresowych ma związek z staraniami RTN PAN o uznanie podmiotowości towarzystw naukowych w nowelizowanej ustawie Prawo o szkolnictwie wyższymi nauce. 25 maja 2026 roku odbyło się sympozjum z cyklu „Ministerialne Forum Debaty Akademickiej” pt. „Podmioty szkolnictwa wyższego i nauki. Towarzystwa naukowe”. Jednocześnie, stan badań statusu i zakresu działalności towarzystw naukowych przeprowadzonych w związku z aktualizacją „Słownika towarzystw naukowych” pozwala stwierdzić, że zdecydowana większość spośród ponad 550 towarzystw naukowych spełnia kryteria ustawowe prowadzenia działalności naukowej w sposób samodzielny i ciągły.
Do udziału w Kongresie zapraszamy przedstawicieli wszystkich towarzystw naukowych, traktując spotkanie w Lublinie jako wyjątkową okazję zintegrowania wysiłków na rzecz zmiany statusu towarzystw naukowych.
Podczas obrad przewidziane są wystąpienia zamawiane, dyskusje eksperckie w wybranych obszarach charakterystycznych dla działalności towarzystw naukowych oraz spotkania panelowe.
Wszystkie wystąpienia wygłoszone i/lub złożone do druku ukażą się w specjalnej publikacjiw otwartym dostępie.
Licząc na Państwa zainteresowanie i aktywny udział w Kongresie, zapraszam do Lublina,w przekonaniu, że całościowa prezentacja problemów i potencjału towarzystw naukowych urealni postulowane zmiany ustawowe.
W imieniu organizatorów
Prof. dr hab. Iwona Hofman
Przewodnicząca RTN przy Prezydium PAN
|
Opłata kongresowa: 350 zł (dla młodych badaczy do 35. roku życia — 150 zł) Numer konta bankowego: PKO Bank Polski SA, Oddział 34 we Wrocławiu Nr rachunku: 74 1440 1156 0000 0000 0673 0094 Termin zgłoszenia udziału w Kongresie upływa 15 września 2026 r. |
Komitety Kongresu
Komitet Honorowy
Prof. dr hab. Radosław Dobrowolski, rektor UMCS
Ks. prof. dr hab. Mirosław Kalinowski, rektor KUL
Prof. dr hab. Bogumiła Kaniewska, przewodnicząca KRASP
Prof. dr hab. Marek Konarzewski, prezes PAN
Prof. dr hab. Krzysztof Kowalczyk, rektor UP w Lublinie
Prof. dr hab. inż. Zbigniew Pater, rektor Politechniki Lubelskiej
Prof. dr hab. n. med. Wojciech Załuska, rektor UM w Lublinie
Rada Programowa
Prof. dr hab. Iwona Hofman, Przewodnicząca RTN PAN, Polskie Towarzystwo Komunikacji Społecznej
Prof. dr hab. n. med. Janusz Andres, Polskie Towarzystwo Anestezjologii i Intensywnej Terapii
Prof. dr hab. Jerzy Barglik, Akademia Inżynierska w Polsce
Prof. dr hab. Anna Gronowska-Senger, Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych
Prof. dr hab. inż. Andrzej Grzywacz, Polskie Towarzystwo Leśne
Prof. dr hab. Wojciech Iwańczak, Towarzystwo Naukowe Warszawskie
Dr hab. inż. Zbigniew Kruszewski, Towarzystwo Naukowe Płockie
Dr hab. Stanisław Kunikowski, Włocławskie Towarzystwo Naukowe
Mgr inż. Tadeusz Majsterkiewicz, sekretarz Rady
Komitet Organizacyjny
Prof. dr hab. Iwona Hofman, przewodnicząca RTN PAN, PTKS
Prof. dr hab. Agnieszka Nosal-Wiercińska, Polskie Towarzystwo Chemiczne
Prof. dr hab. inż. Andrzej Wac-Włodarczyk, Lubelskie Towarzystwo Naukowe
Dr hab. Andrzej Kansy, Towarzystwo Naukowe Płockie
Dr Mateusz Sobiech, PTKS
Dr Anna Yezhova, PTKS
Mgr inż. Tadeusz Majsterkiewicz, sekretarz RTN PAN
Mgr Barbara Uljasz, Biuro Promocji i Popularyzacji Nauki UMCS
Program Kongresu
26 października 2026 r.
9.30-11.00 Rejestracja uczestników
11.00-11.30 Uroczyste otwarcie
11.30-11.45 Wystąpienie programowe przewodniczącej Rady Towarzystw Naukowych
„Status i potencjał towarzystw naukowych w Polsce”
11.45-14.00 Społeczny ruch naukowy w polityce naukowej państwa (I sesja plenarna)
Dyskusja ekspercka:
Dr Karolina Zioło-Pużuk, Sekretarzyni Stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Dr Dorota Olko, Posłanka na Sejm RP, Przewodnicząca Podkomisji stałej do spraw nauki i szkolnictwa wyższego
Prof. dr hab. Piotr Tuleja, Polskie Towarzystwo Prawa Konstytucyjnego
Dr hab. inż. Zbigniew Kruszewski, Towarzystwo Naukowe Płockie
Prof. dr hab. Iwona Hofman, Polskie Towarzystwo Komunikacji Społecznej
Moderator:
Dr hab. Andrzej Kansy, Towarzystwo Naukowe Płockie
Respondenci:
Prof. dr hab. Wojciech Iwańczak, Towarzystwo Naukowe Warszawskie
Prof. dr hab. Jarosław Kaba, Polskie Towarzystwo Nauk Weterynaryjnych
14.00-15.00 Lunch
15.00-17.00 Towarzystwa naukowe jako płaszczyzna międzypokoleniowego dialogu (II sesja plenarna)
Dyskusja ekspercka:
Prof. dr hab. Piotr Kostyło, Polskie Towarzystwo Pedagogiczne
Dr Anna Jezhowa, Polskie Towarzystwo Komunikacji Społecznej
Dr Agata Kobyłka, Stowarzyszenie Młodych Naukowców
Przedstawiciele Krajowej Reprezentacji Doktorantów i Parlamentu Studentów RP
Moderator:
Prof. dr hab. Iwona Beń-Skowronek, Polskie Towarzystwo Pediatryczne
Respondenci:
Prof. dr hab. inż. Jerzy Barglik, Akademia Inżynierska w Polsce
Dr hab. Renata Jukubczuk, Akademickie Towarzystwo Romanistów Polskich „Plejada”
17.00-17.30 Prezentacja „Słownika towarzystw naukowych w Polsce”
Prezentują:
Dr hab. Krzysztof Walczak, Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk
Dr Bogumiła Celer, Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk
18.00 Uroczysta kolacja
27 października 2026 r.
9.00-11.00 Rola towarzystw naukowych w komunikacji naukowej (III sesja plenarna)
Dyskusja ekspercka:
Prof. dr hab. n. med. Janusz Andres, Polskie Towarzystwo Anestezjologii i Intensywnej Terapii
Prof. dr hab. Dorota Jelonek, Naukowe Towarzystwo Informatyki Ekonomicznej
Prof. dr hab. Robert Litwiński, Polskie Towarzystwo Historyczne
Prof. dr hab. Robert Pietrzak, Polskie Towarzystwo Chemiczne
Mgr inż. Magdalena Borek-Daruk, Federacja Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT
Moderator:
Dr hab. Agnieszka Budzyńska-Daca, Polskie Towarzystwo Retoryczne
Respondenci:
Dr hab. Arkadiusz Lewicki, Polskie Towarzystwo Badań nad Filmem i Mediami
Dr hab. Agnieszka Stępińska, Polskie Towarzystwo Komunikacji Społecznej
11.00-11.10 Wojciech Norkowski, Jak zrobić międzynarodowy kongres? Program Ambasadorów Kongresów Polskich i narzędzie wsparcia dla środowiska naukowego
11.10-11.30 Przerwa kawowa
11.30-13.30 Kreacyjna rola towarzystw naukowych w nauce i kulturze (IV sesja plenarna)
Dyskusja ekspercka:
Prof. dr hab. inż. Jerzy Błażejowski, Gdańskie Towarzystwo Naukowe
Dr hab. Filip Kaczmarek, Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk
Dr hab. Stanisław Kunikowski, Włocławskie Towarzystwo Naukowe
Prof. dr hab. Marek Sarna, Polskie Towarzystwo Astronomiczne
Dr Rafał Sikora, Polskie Towarzystwo Geologiczne
Moderator:
Dr hab. Danuta Kępa-Figura, Polskie Towarzystwo Edukacji Medialnej
Respondenci:
Dr hab. Krystyna Leszczyńska-Wichmanowska, Polskie Towarzystwo Nauk Politycznych
Dr hab. Mariusz Kolczyński, Polskie Towarzystwo Komunikacji Społecznej
13.30 Przyjęcie Uchwały Kongresu. Zakończenie
14.00 Lunch
Miejsce Kongresu:
Akademickie Centrum Kultury i Mediów (ACKiM Chatka Żaka)
ul. Radziszewskiego 16, 20-612 Lublin
Proponowane hotele:
1. Holiday Inn Express Lublin https://www.ihg.com/holidayinnexpress/hotels/us/en/lublin/luzlp/hoteldetail
2. Hotel Młyn https://hotel-mlyn.lublin.pl/
3. Hotel Logos https://hotellogos.lublin.pl/
POBIERZ FORMULARZ ZGŁOSZENIOWY
https://rtn.pan.pl/images/Formularz%20zgloszeniowy%20KTN%202026.pdf
Podmioty szkolnictwa wyższego i nauki. Towarzystwa naukowe – sympozjum naukowe w ramach „Ministerialnego Forum Debaty Akademickiej”
- Szczegóły
25 maja 2026 r. w siedzibie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego odbyło się sympozjum naukowo‑praktyczne z cyklu „Ministerialne Forum Debaty Akademickiej”. Celem spotkania było podkreślenie znaczenia towarzystw naukowych i określenie ich miejsca w systemie szkolnictwa wyższego i nauki.
Prezydium sympozjum stanowiły: dr Karolina Zioło-Pużuk, sekretarzyni stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego; Krystyna Szumilas, posłanka na sejm RP, Przewodnicząca Komisji Edukacji i Nauki; dr Dorota Olko, posłanka na sejm RP, Przewodnicząca Podkomisji stałej do spraw nauki i szkolnictwa wyższego; Ewelina Walendziak-Genco, dyrektorka Departamentu Analiz Strategicznych i Popularyzacji Nauki MNiSW; prof. dr hab. Iwona Hofman, Przewodnicząca Rady Towarzystw Naukowych przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk, która była współinicjatorką sympozjum. Koordynatorem wydarzenia i prowadzącym był dr Tomasz Wicha.
W sympozjum wzięli udział członkowie Rady Towarzystw Naukowych oraz, licznie reprezentowani, przedstawiciele społecznego ruchu naukowego, Krajowej Reprezentacji Doktorantów i Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej.
Otwierając obrady, ministra dr Karolina Zioło‑Pużuk podkreśliła znaczenie towarzystw naukowych dla systemu nauki w Polsce oraz ich zasługi dla popularyzacji nauki. Posłanki K. Szumilas i D. Olko zwróciły uwagę na rolę społecznego ruchu naukowego w rozwijaniu badań oraz przekazywaniu społeczeństwu ich wyników.
W wygłoszonych referatach zwracano uwagę na bogate tradycje społecznego ruchu naukowego w Polsce oraz różne formy aktywności organizacji. Prof. dr hab. I. Hofman przedstawiła status towarzystw naukowych, scharakteryzowała ich strukturę, omówiła cele oraz potrzeby. Jedną z najważniejszych jest uregulowanie ich działalności w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Przewodnicząca RTN przedstawiła potencjał ponad 500 towarzystw, w których społeczną aktywnością wykazuje się ponad milion członków. Wskazała też kierunki współpracy ze społeczeństwem. Prof. dr hab. Andrzej Grzywacz w swoim referacie przedstawił rys historyczny społecznego ruchu naukowego w Polsce oraz odniósł się do jego współczesnych dokonań. Nówił także o historii współdziałania i roli PAN w rozwoju społecznego ruchu naukowego, działaniach Rady Towarzystw Naukowych przy Prezydium PAN. Prof. Filip Kaczmarek, na przykładzie działalności Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, omówił wkład towarzystw naukowych w dziedzictwo kulturowe. Aktywność organizacji w budowaniu społeczeństwa obywatelskiego przedstawił prof. Zbigniew Kruszewski. Prof. dr hab. Anna Mikuła skoncentrowała się na przekazywaniu przez towarzystwa osiągnięć naukowych społeczeństwu. Prof. Katarzyna Kopecka-Piech, na przykładzie działalności Forum Młodych Medioznawców i Komunikologów Polskiego Towarzystwa Komunikacji Społecznej, omówiła znaczenie towarzystw naukowych dla rozwoju młodych badaczek i badaczy. Zagadnienie działalności wydawniczej towarzystw przedstawił prof. Andrzej Kansy.
W dyskusji zabrali głos m.in.: prof. dr hab. Lidia Wiśniewska (Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza), prof. dr hab. Stanisław Kirstyn (Polskie Towarzystwo Fizyczne), prof. Piotr Masiukiewicz (Towarzystwo Naukowe Prakseologii), dr Łukasz Dominiak (Polskie Towarzystwo Socjologiczne), prof. dr hab. Anna Gronowska-Senger (Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych), prof. dr hab. Wojciech Iwańczak (Towarzystwo Naukowe Warszawskie), dr Rafał Sikora (Polskie Towarzystwo Geologiczne), prof. dr hab. Michalina Błażkiewicz (Polskie Towarzystwo Biomechaniki), prof. Stanisław Kunikowski (Włocławskie Towarzystwo Naukowe), prof. Anna Jupowicz-Ginalska (Polskie Towarzystwo Komunikacji Społecznej), prof. dr hab. Elżbieta Mączyńska (Polskie Towarzystwo Ekonomiczne), prof. dr hab. Rober Litwiński (Polskie Towarzystwo Historyczne), prof. dr hab. Maciej Sałaga (Akademia Młodych Uczonych Polskiej Akademii Nauk), prof. dr hab. inż. Jerzy Błażejowski (Gdańskie Towarzystwo Naukowe), mgr inż. Waldemar Wiglusz (Towarzystwo Przyjaciół Nauk Kazimierza Marii Osińskiego w Przemyślu), prof. Emilia Wysocka-Fijorek (Polskie Towarzystwo Leśne), prof. dr hab. Anna Mikuła (Polskie Towarzystwo Botaniczne), mgr Paweł Marczak (Rada Samorządu Doktorantów KUL). Podczas dyskusji zwracano uwagę na bogatą tradycję towarzystw naukowych oraz ich możliwości. Podkreślano potrzebę uwzględnienia społecznego ruchu naukowego w polityce naukowej państwa.
W podsumowaniu kolejny raz podkreślono znaczenie towarzystw naukowych dla nauki w Polsce. Ministra dr K. Zioło-Pużuk zapewniła, że będzie dążyć do wyraźniejszego zaznaczenia towarzystw naukowych w przepisach prawnych oraz zadeklarowała szerszą współpracę ze społecznym ruchem naukowym, którego przedstawicielem jest Rada Towarzystw Naukowych przy Prezydium PAN. Przewodnicząca RTN prof. dr hab. I. Hofman wyraziła przekonanie, że podczas sympozjum dostarczono argumentów za dokonaniem stosownych zmian w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, które otwierałyby towarzystwom naukowym możliwości do jeszcze większej aktywności społecznej.
Życzenia Wielkanocne
- Szczegóły
Komunikacja w nauce. Komunikowanie wiedzy. Rola towarzystw naukowych
- Szczegóły
Komunikacja w nauce. Komunikowanie wiedzy. Rola towarzystw naukowych
Wydawca
Warszawa: Rada Towarzystw Naukowych przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk,
Opis
Komunikacja w nauce, komunikowanie naukowe, komunikowanie wiedzy, dystrybucja wiedzy, upowszechnianie nauki to tylko kilka określeń niesłusznie utożsamionych procesów, które obecnie, w relatywnie krótkim czasie kumulują zainteresowania badaczy, a przede wszystkim świadomą część opinii publicznej. Co to znaczy świadomą i czego świadomą? Myślę o odbiorcach/użytkownikach wszystkich rodzajów mediów rozpoznających mechanizmy manipulacji, zakłamanie obrazu medialnego rzeczywistości, dezinformację. W tym aspekcie komunikowanie naukowe zyskało na znaczeniu wskutek zaburzenia struktury informacji podczas pandemii Covid-19. W 2022 roku dezinformacja stała się dramatycznie weryfikowanym narzędziem wojny hybrydowej. Komunikowanie naukowe może być (i jest coraz częściej) rozumiane jako swoista odmiana informacji spełniającej medioznawcze kryteria wartości komunikatu, tj. – rzetelność, odpowiedzialność, istotność, aktualność, związek z sytuacją odbiorcy, a wiec przydatność. Taką miarą, zmodyfikowaną standardami badań w dyscyplinach naukowych, można oznaczać komunikaty naukowe w postaci każdej wypowiedzi wynikającej z wiedzy i kompetencji badaczy. Zapotrzebowanie na komunikowanie naukowe i komunikowanie wiedzy stale rośnie, bo wzrasta poziom edukacji i aspiracji poznawczych społeczeństwa. Jednocześnie, do dyskursu medialnego i publicznego przenikają komunikaty „szamańskie”, nie mające żadnych podstaw racjonalnych. Drogą do zmiany proporcji pomiędzy komunikatami naukowymi i nie-naukowymi jest upowszechnianie nauki i dystrybucja wiedzy. Jak każdy proces komunikowania mogą one zachodzić poziomo i pionowo, tzw. rozprzestrzeniać się w określonym środowisku (czy bańce informacyjnej?), przy zachowaniu równości dla każdego nadawcy lub pomiędzy specjalistami a m.in. pracownikami, hobbystami, studentami, uczniami. Upowszechnianie stało się czynnikiem społecznego funkcjonowania np. towarzystw naukowych.
(ze Wstępu)
Konferencja Przyszłość towarzystw naukowych w świetle postanowień ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce
Autor
Iwona Hofman (oprac.) , Karolina Burno-Kaliszuk (oprac.) , Sylwia Skotnicka (oprac.)
Wydawca
Warszawa: Rada Towarzystw Naukowych przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk,
Opis
Konferencja „Przyszłość towarzystw naukowych w świetle postanowień ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce” odbyła się 28 listopada 2019 roku w Warszawie. Uczestniczyło w niej blisko 80 przedstawicieli wszystkich rodzajów towarzystw i stowarzyszeń. Referaty programowe wygłaszali: prof. dr hab. Zbigniew Kruszewski, prof. dr hab. Stanisław Kunikowski, prof. dr hab. Iwona Hofman. Następnie odbyły się cztery panele według podziału: towarzystwa ogólne i regionalne, towarzystwa w naukach społecznych i humanistycznych (panel pierwszy prowadzony przez dr hab. Dianę Pietruch-Reizes, prof. UJ), towarzystwa w naukach biologicznych i rolniczych (panel drugi prowadzony przez prof. dr. hab. Andrzeja Grzywacza), towarzystwa w naukach ścisłych i technicznych, stowarzyszenia naukowo- techniczne Naczelnej Organizacji Technicznej (panel trzeci prowadzony przez prof. dr. hab. Wiesława Nagórko), towarzystwa w naukach medycznych (panel czwarty prowadzony przez prof. dr. hab. Zbigniewa Czernickiego). Wszystkie wystąpienia i głosy w dyskusji zostały zamieszczone w publikacji. Znajduje się w niej również dokument zatytułowany „Stanowisko Rady Towarzystw Naukowych w sprawie ustawowego uregulowania działalności społecznego ruchu naukowego i naukowo-technicznego w Polsce”, przekazany 17 grudnia 2019 roku dr. Jarosławowi Gowinowi, Ministrowi Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Znaczenie tego dokumentu wyraża się w determinacji i kontynuacji inicjatyw środowiska naukowego reprezentowanego przez towarzystwa, zwracających uwagę opinii publicznej na marginalizowanie społecznego ruchu naukowego.
We wstępie do ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wymieniono zasady i wartości charakteryzujące status i działanie podmiotów nauki przez pryzmat „szlachetnej działalności człowieka” oraz „fundamentalnej roli nauki w tworzeniu cywilizacji”. Rolą podmiotów nauki jest stymulowanie do poznawania prawdy, przekazywania wiedzy, tworzenia kultury badawczej, współkształtowania standardów moralnych, dbałość o autonomię dziedzin i dyscyplin naukowych. Rolę tę spełniają na przestrzeni wieków towarzystwa i stowarzyszenia naukowe przez ustawodawcę pomijane. Ten zapis, dając podstawy do dyskusji konferencyjnych, zapoczątkował proces weryfikowania statusu towarzystw w świetle ustawy. Podkreślmy: w świetle ustawy, bowiem w ocenie międzynarodowego środowiska naukowego, społeczny ruch naukowy w Polsce, którego emanacją są towarzystwa i stowarzyszenia, posiada prestiż wiarygodnego partnera korporacyjnego i sieciowego. Punktami odniesienia w dyskusji były także wykazy czasopism naukowych i zrecenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych oraz wydawnictw publikujących zrecenzowane monografie naukowe (komunikaty MNiSW odpowiednio z dnia 31 lipca 2019 roku i 18 stycznia 2019 roku; skorygowane w grudniu 2019 roku).
(z Wprowadzenia)
Społeczny ruch naukowy w procesie zmian
Autor
red. nauk. Iwona Hofman , red. nauk. Zbigniew Kruszewski
Wydawca
Warszawa: Rada Towarzystw Naukowych przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk,
Opis
Społeczny ruch naukowy jako istotny element krajobrazu nauki i życia zbiorowego charakteryzuje się wielością celów, funkcji i form. Stowarzyszenia naukowe prowadzą działalność, dostosowując się do warunków społecznych, politycznych i technologicznych, odgrywając różne role. Uzasadnia to potrzebę namysłu nad społecznym ruchem naukowym w procesie zmiany. Wynikiem tej refleksji jest monografia pt. Społeczny ruch naukowy w procesie zmiany. Ukazano w niej organizacje naukowe jako wynik i jednocześnie czynnik zmiany społecznej, uwzględniając szereg problemów szczegółowych, m.in. przemiany towarzystw naukowych, realizowane przez nie funkcje, różnorodność celów i form działania oraz przyszłość społecznego ruchu naukowego.(...)
W monografii ukazano wkład społecznego ruchu naukowego w rozwój nauki w Polsce. Towarzystwa naukowe odgrywają istotną rolę w systemie kultury i nauki oraz przyczyniają się do rozwoju regionów, powodując zmiany społeczne lub wykorzystując szanse powstałe w ich wyniku. Dlatego też istnieje pilna potrzeba otoczenia tych organizacji opieką państwa, w tym zabezpieczenia ich odrębnymi unormowaniami ustawowymi.
(z Wprowadzenia)
Społeczny wymiar działalności towarzystw naukowych
Autor
red. nauk. Iwona Hofman , red. nauk. Jerzy Błażejowski , red. nauk. Andrzej Kansy
Wydawca
Warszawa: Rada Towarzystw Naukowych przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk,
Opis
Książka zawiera najnowsze ustalenia na temat działalności i roli towarzystw naukowych w krajobrazie nauki polskiej. […] Wyróżnia je to, że są stowarzyszeniami dobrowolnymi, samorządnymi i działającymi pro bono, m.in. prowadząc badania naukowe i upowszechniając ich wyniki. […] Monografia Społeczny wymiar działalności towarzystw naukowych stanowi ważne źródło wiedzy na temat wciąż mało znanego oraz niedocenianego przez państwo i samorządy, a przecież znaczącego odcinka integracji naukowej i życia społecznego, jakimi są towarzystwa naukowe.
Z recenzji ks. prof. dr hab. Henryka Seweryniaka
XI Kongres Ekonomistów Polskich – wyjątkowe wydarzenie w świecie nauki i gospodarki
- Szczegóły
XI Kongres Ekonomistów Polskich – wyjątkowe wydarzenie w świecie nauki i gospodarki
W dniach 4-5 grudnia 2025 r. odbył się XI Kongres Ekonomistów Polskich pod hasłem EKONOMIA I GOSPODARKA W CZASACH NIEPEWNOŚCI, jedno z najważniejszych wydarzeń w kalendarzu środowiska ekonomistów. Kongres to okazja do podjęcia dyskusji nad największymi wyzwaniami współczesnej ekonomii i gospodarki, które kształtują naszą rzeczywistość.
Tegoroczna tematyka Kongresu poświęcona była analizie dynamicznych zmian globalnych, takich jak kryzysy gospodarcze, transformacja cyfrowa, zmiany klimatyczne oraz wyzwania geopolityczne. Wybitni eksperci, praktycy oraz przedstawiciele społeczności akademickiej podzielili się swoimi spostrzeżeniami i przedstawili innowacyjne rozwiązania, które mogą wspierać rozwój w czasach niepewności. Szczególną wartość Kongresu stanowiły rekomendacje wspierające zrównoważony rozwój oraz poprawę konkurencyjności gospodarki zarówno w Polsce, jak i na arenie międzynarodowej.
Koncepcja XI Kongresu Ekonomistów Polskich została opracowana przez Radę Programową, będącą szeroką reprezentacją środowiska ekonomistów, w skład której wchodzą nie tylko osoby związane z Polskim Towarzystwem Ekonomicznym i jego Radą Naukową. Kongres został pomyślany jako otwarte forum dla wszystkich ekonomistów – zarówno zrzeszonych w PTE, jak i niezwiązanych z organizacją. Stanowił wyjątkową okazję do wymiany poglądów między teoretykami a praktykami, ekonomistami reprezentującymi różnorodne ośrodki akademickie i nurty myśli ekonomicznej oraz przedstawicielami innych dyscyplin naukowych.
W wyniku szerokiej debaty sformułowano zestaw kluczowych postulatów, które stanowią propozycję kierunków działań dla decydentów, środowisk akademickich i gospodarczych. Ich realizacja może przyczynić się do zwiększenia odporności polskiej gospodarki, wzmocnienia jej konkurencyjności oraz zapewnienia dobrobytu społecznego w duchu solidarności międzypokoleniowej.
Deklaracja Poznańska przyjętą na zakończenie XI Kongresu Ekonomistów Polskich:
Strona 1 z 9