Sprawozdanie z działalności Rady Towarzystw Naukowych przy Prezydium PAN w 2024 roku
W 2024 roku Rada Towarzystw Naukowych przy Prezydium PAN działała w składzie ustalonym Uchwałami nr 8/2023 Prezydium PAN z dnia 21 lutego 2023 r. w sprawie powołania przewodniczących komitetów problemowych i rad przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2023-2026 i nr 9/2023 Prezydium PAN z dnia 21 lutego 2023 r.
w sprawie powołania członków komitetów problemowych i rad przy Prezydium PAN na kadencję 2023-2026 i wynikiem wyborów przeprowadzonych na zebraniu plenarnym Rady w dniu 8 marca 2023 r. W 2024 roku, z uwagi na stan zdrowia, zrezygnował z członkostwa w Radzie prof. dr hab. n. med. Zbigniew Czernicki (Polskie Towarzystwo Neurochirurgów, Warszawski Uniwersytet Medyczny) z-ca przewodniczącej Rady. W wyniku tej rezygnacji nastąpiły zmiany w składzie Rady: W wyniku głosowania na zebraniu plenarnym Rady w dniu 13 marca 2024 r. z-czynią przewodniczącej Rady została prof. dr hab. Anna Gronowska-Senger - Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych, członkiem Prezydium Rady został prof. dr hab. n. med. Janusz Andres Polskie Towarzystwo Anestezjologii i Intensywnej Terapii, a kandydatem na członka Rady został dr hab. prof. AMP Andrzej Kansy, Towarzystwo Naukowe Płockie, powołany w skład Rady Uchwałą Prezydium PAN z dnia .
W 2024 roku Rada, po uwzględnieniu tych zmian, działała w następującym składzie:
Prezydium:
przewodnicząca:
prof. dr hab. Iwona Hofman – Polskie Towarzystwo Komunikacji Społecznej, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin
zastępcy przewodniczącej:
prof. dr hab. n. med. Zbigniew Czernicki – Polskie Towarzystwo Neurochirurgów, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Warszawa (do 13 marca 2024 r.),
prof. dr hab. Anna Gronowska-Senger - Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, Warszawa (od 13 marca 2024 r.)
prof. nadzw. dr hab. inż. Zbigniew Kruszewski - Towarzystwo Naukowe Płockie, Szkoła im. Pawła Włodkowica, Płock
członkowie Prezydium
prof. dr hab. n. med. Janusz Andres – Polskie Towarzystwo Anestezjologii i Intensywnej Terapii, Uniwersytet Jagielloński – Collegium Medicum, Kraków,
prof. dr hab. inż. Jerzy Barglik – Akademia Inżynierska w Polsce, Stowarzyszenie Elektryków Polskich, Politechnika Śląska, Katowice,
prof. dr hab. inż., czł. rzecz. PAN Andrzej Grzywacz - Polskie Towarzystwo Leśne, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, Warszawa,
prof. dr hab. Wojciech Iwańczak – Towarzystwo Naukowe Warszawskie, Akademia Ignatianum, Kraków,
prof. nadzw. dr hab. Stanisław Kunikowski - Włocławskie Towarzystwo Naukowe, Kujawska Szkoła Wyższa we Włocławku, Włocławek,
sekretarz:
mgr inż. Tadeusz Majsterkiewicz - Polska Akademia Nauk, Warszawa,
członkowie Rady:
prof. dr hab. Jerzy Błażejowski - Gdańskie Towarzystwo Naukowe, Uniwersytet Gdański, Gdańsk
mgr. inż. Magdalena Borek-Daruk – Federacja Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT, Towarzystwo Kultury i Historii Techniki, Wydawnictwo SIGMA-NOT, Warszawa,
dr hab. prof. UW Agnieszka Budzyńska-Daca – Polskie Towarzystwo Retoryczne, Uniwersytet Warszawski, Warszawa,
prof. dr hab. n. med. Roman Danielewicz – Polskie Towarzystwo Transplantacyjne, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Warszawa
prof. dr hab. inż. Marek Darowski - Polskie Towarzystwo Inżynierii Biomedycznej, Instytut Biocybernetyki i Inżynierii Biomedycznej PAN, Warszawa
prof. dr hab. Bohdan Dobrzański jr - Polskie Towarzystwo Agrofizyczne, Uniwersytet Przyrodniczy, Instytut Agrofizyki im. B. Dobrzańskiego PAN, Lublin
dr hab. prof. ISl PAN Anna Engelking – Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Instytut Slawistyki PAN, Warszawa
dr hab. inż. prof. WSEiZ Ewa Górska – Polskie Towarzystwo Ergonomiczne, Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania, Politechnika Warszawska, Warszawa,
prof. dr hab. n. med. Marcin Grabowski – Polskie Towarzystwo Kardiologiczne, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Warszawa,
prof. dr hab. Jacek Imiela - Towarzystwo Internistów Polskich, Warszawski Uniwersytet Medyczny, Międzyleski Szpital Specjalistyczny, Warszawa
prof. dr hab. czł. koresp. PAN Małgorzata Jędryczka - Polskie Towarzystwo Genetyczne, Instytut Genetyki Roślin PAN, Poznań,
dr hab. prof. UEP Filip Kaczmarek – Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, Poznań,
dr hab. prof. AMP Andrzej Kansy - Towarzystwo Naukowe Płockie, Akademia Mazowiecka w Płocku
prof. dr hab. inż. Tomasz Krzyżyński – Polskie Towarzystwo Mechaniki Teoretycznej i Stosowanej, Politechnika Koszalińska, Koszalin,
prof. dr hab., czł. rzecz. PAN Andrzej Legocki - Polskie Towarzystwo Biochemiczne, Instytut Chemii Bioorganicznej PAN, Poznań,
dr inż. Jan Łukaszewicz - Polskie Towarzystwo Leśne, Instytut Badawczy Leśnictwa w Sękocinie, Warszawa,
prof. dr hab., czł. rzecz. PAN Małgorzata Mańka – Polskie Towarzystwo Fitopatologiczne, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Poznań,
prof. dr hab. Elżbieta Mączyńska – Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, Szkoła Główna Handlowa, Warszawa,
prof. dr hab. Krzysztof Mikulski – Polskie Towarzystwo Historyczne, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Toruń,
prof. dr hab. Anna Mikuła – Polskie Towarzystwo Botaniczne, Ogród Botaniczny - Centrum Zachowania Różnorodności Biologicznej PAN w Powsinie, Warszawa,
prof. dr hab. Magdalena Musiał-Karg – Polskie Towarzystwo Nauk Politycznych, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań,
dr hab. prof. UŚ Urszula Myga-Piątek – Polskie Towarzystwo Geograficzne, Uniwersytet Śląski w Katowicach, Sosnowiec,
prof. dr hab. Izabela Nowak – Polskie Towarzystwo Chemiczne, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań,
dr hab. prof. UJ Diana Pietruch-Reizes - Polskie Towarzystwo Informacji Naukowej, Uniwersytet Jagielloński, Kraków,
prof. dr hab. Antoni Różalski – Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Uniwersytet Łódzki, Łódź,
prof. dr hab. Marek Jacek Sarna - Polskie Towarzystwo Astronomiczne, Centrum Astronomiczne im. M. Kopernika PAN, Warszawa
prof. dr hab. Jan Twardoń - Polskie Towarzystwo Nauk Weterynaryjnych, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, Wrocław,
prof. dr hab. Andrzej Wac-Włodarczyk - Lubelskie Towarzystwo Naukowe, Politechnika Lubelska, Lublin,
dr hab. prof. Un. Kal. Krzysztof Jan Walczak – Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Uniwersytet Kaliski im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego, Kalisz,
dr hab. prof UŁa Anna Wilmowska-Pietruszyńska – Federacja Polskich Towarzystw Medycznych, Polskie Towarzystwo Orzecznictwa Lekarskiego, Uczelnia Łazarskiego, Warszawa
W składzie Rady liczącym łącznie 39 osób, 29 jest lub było zatrudnionych w jednostkach Polskiej Akademii Nauk, 29 osób w szkołach wyższych i 2 osoby w jednostkach resortów gospodarczych i innych. W pracach Rady uczestniczy
4 członków Polskiej Akademii Nauk.
W 2024 roku odbyły się 2 zebrania plenarne przeprowadzone stacjonarnie w dniu 13 marca 2024 r. i w dniu
21 listopada 2024 r. oraz 2 zebrania Prezydium Rady przeprowadzone stacjonarnie w dniu 8 lutego 2024 r. i w dniu
14 czerwca 2024 r. w czasie konferencji we Włocławku oraz 2 zebrania zespołów Rady: Zespołu ds. kryteriów uznawania "naukowości" towarzystw i stowarzyszeń i Zespołu ds. aktualizacji wydanego w 2004 roku Słownika Towarzystw Naukowych.
Zebranie plenarne Rady Towarzystw Naukowych w dniu 13 marca 2024 r., poza informacją o działaniach Rady od zebrania plenarnego w dniu 15 listopada 2023 r., przyjęciem sprawozdania z działalności Rady w 2023 r. i protokołu z uroczystego zebrania plenarnego Rady w dniu 15 listopada 2023 r., dokonało zmian w składzie po rezygnacji z członkostwa w Radzie prof. dr hab. n. med. Zbigniewa Czernickiego, powołano skład Zespołu ds. wypracowania kryteriów „naukowości” – uznawania towarzystw i stowarzyszeń za naukowe – prof. dr hab. czł. rzecz. PAN Andrzej Grzywacz i przedstawiono stan prac nad wydaniem II - Słownika Towarzystw Naukowych – Tom I. Towarzystwa aktualnie działające w Polsce - dr hab. prof. Un. Kal. Krzysztof Jan Walczak.
Przedstawiając działania od zebrania plenarnego w dniu 15 listopada 2023 r. przewodnicząca Rady poinformowała zebranych o:
- złożeniu w dniu 28 grudnia 2023 r. do Biura Komunikacji i Informacji Naukowej PAN 3 wniosków o dofinansowanie ze środków na upowszechnianie i promocję nauki zaplanowanych zadań konferencji „Rola towarzystw regionalnych w rozwoju społeczno-gospodarczym regionów” - 14 czerwca 2024 r. we Włocławku, publikacji: „Rada Towarzystw Naukowych przy Prezydium PAN – Sześćdziesiąt lat aktywności społecznej” i Słownika Towarzystw Naukowych – Tom I. Towarzystwa aktualnie działające w Polsce – wydanie II – 2024”. W dniu 27 lutego 2024 r. Rada otrzymała z Biura ds. Komunikacji i Informacji Naukowej pismo o nieprzyznaniu środków na upowszechnianie i promocję nauki na żaden ze zgłoszonych wniosków w związku z czym w dniu 3 marca 2024 r. złożono odwołania od decyzji w sprawie nieprzyznania środków na upowszechnianie i promocję nauki.
- otrzymanym w dniu 1 lutego 2024 r. piśmie o zatwierdzeniu Regulaminu Rady – w którym wprowadzono zapis: „Uchwały i stanowiska Rady i Prezydium Rady zawierają informację umieszczoną na końcu uchwały/stanowiska o następującej treści: „Uchwała wyraża poglądy Rady Towarzystw Naukowych przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk i nie powinna być utożsamiana ze stanowiskiem Polskiej Akademii Nauk”- taki jak we wszystkich regulaminach komitetów naukowych i problemowych PAN, zgodnie z Uchwałą Prezydium PAN
- otrzymaniu na początku marca 2024 r. decyzji administracji Akademii (podpisaną przez wiceprezesa profesora A. Welfe) o likwidacji udostępnienia sekretarzowi Rady oprogramowania „Office 365” na komputerze w Akademii i odmowie zainstalowania tego programu na prywatnym laptopie.
- zgromadzeniu, w ramach prac nad przygotowaniem do druku publikacji „Rada Towarzystw Naukowych przy Prezydium PAN – Sześćdziesiąt lat aktywności społecznej”, wszystkich referatów, przygotowaniu 2 recenzji (dr hab. prof. UG Małgorzata Łosiewicz i dr hab. prof. AMP Andrzej Kansy) oraz prowadzonej z wiceprezesem PAN prof. Dariuszem Jemielniakiem korespondencji w sprawie przygotowania „słowa wstępnego” do publikacji. Po otrzymaniu decyzji na złożone w dniu 3 marca br. odwołanie zostanie podjęta decyzja o złożeniu publikacji do druku, w zależności od decyzji - jako wersja drukowana lub wersja elektroniczna.
W dyskusji, omówionej w protokole z tego posiedzenia, podkreślano, że należałoby ponownie rozważyć przedstawienie przygotowanego przez Radę projektu ustawy o towarzystwach jako projektu obywatelskiego, po uzyskaniu poparcia zarządów towarzystw naukowych i zebraniu przez nie podpisów członków towarzystw popierających projekt ustawy, a w aktualnej sytuacji społecznego ruchu naukowego należałoby rozważyć utworzenie ogólnopolskiej federacji towarzystw naukowych lub federacji poszczególnych grup towarzystw naukowych, o spójnych zagadnieniach dla danej grupy towarzystw, usytuowanych przy Polskiej Akademii Nauk. Również ostatnie rozmowy z wiceprezesem A. Welfe czynią wiele przedstawionych propozycji niemożliwymi do podjęcia i realizacji, a nawet je z góry przekreślają. Aktualne kierownictwo Polskiej Akademii Nauk nie widzi możliwości powrotu do sytuacji sprzed 1990 roku – do afiliacji towarzystw naukowych przy wydziałach Polskiej Akademii Nauk, z uwagi na brak możliwości logistycznych dla takiej operacji, nie ma także takiej możliwości w przepisach przygotowywanego projektu ustawy o PAN z uwagi na brak jednoznacznych kryteriów naukowości, nad uaktualnieniem których Rada prowadzi prace. Przez niektórych podnoszona jest sprawa, że taka afiliacja mogłaby dotyczyć tylko towarzystw specjalistycznych, a towarzystwa ogólne/regionalne powinny podjąć starania o uzyskanie stosownych środków z Ministerstwa Kultury. Trudną sytuację Rady pogłębiają ostatnie decyzje kierownictwa Akademii o nieprzyznaniu środków DUN na zadania zgłoszone przez Radę oraz decyzje administracji Akademii utrudniające pracę sekretarzowi Rady. Przy postrzeganiu przez ministerstwo nauki towarzystw naukowych jako organizacje prywatne, przy jednoczesnej niechęci kierownictwa Polskiej Akademii dla afiliacji towarzystw naukowych przy PAN, sojusznikiem Rady w staraniach o prawne uregulowanie statusu towarzystw wydaje się być tylko KRASP, w przeszłości popierająca starania Rady i po wyborach tego grona należy tam szukać sojusznika w oddziaływaniu na ministra. W obecnej sytuacji należałoby rozważyć przygotowanie i przedstawienie raportu dot. aktualnego stanu i znaczenia społecznego ruchu naukowego i skierowanie go z odpowiednim apelem do Premiera RP i podjąć starania o przekonanie go o roli nauki w rozwoju współczesnego świata, ze wskazaniem roli społecznego ruchu naukowego w tym zakresie.
W związku z rezygnacją dotychczasowego wiceprzewodniczącego Rady prof. dr hab. n.med. Zbigniewa Czernickiego z członkostwa w Radzie, w wyniku tajnego głosowania, którego wyniki przedstawiono w protokole z tego posiedzenia, zaakceptowano propozycje zmian w składzie Prezydium i w składzie Rady zgodnie z propozycją Prezydium Rady podjętą w dniu 8 lutego 2024 r.:
- powierzono funkcję wiceprzewodniczącej Rady prof. dr hab. A. Gronowskiej-Senger – Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych, członkini Rady nieprzerwanie przez 5 kadencji, od 2007 r. do chwili obecnej, członkini Prezydium Rady w kadencji 2007-2010, wiceprzewodniczącej Rady w kadencjach 2011-2014 i 2015-2018, członkini Rady w kadencji 2019-2022, członkini Prezydium Rady w obecnej kadencji 2023-2026,
- do składu Prezydium Rady powołano prof. dr hab. n. med. Janusza Andresa – prezesa Polskiego Towarzystwa Anestezjologii i Intensywnej Terapii, członka Rady bieżącej kadencji, od początku aktywnie uczestniczącego w pracach Rady,
- do składu Rady wybrano dr hab. prof. AMP Andrzeja Kansy – Towarzystwo Naukowe Płockie, członka Rady w kadencji 2015-2018, współpracującego z Radą od 2013 roku, jako członek Komitetu Organizacyjnego I i III Kongresu Towarzystw Naukowych, współredaktora materiałów z I Kongresu „Towarzystwa Naukowe w Polsce – dziedzictwo, kultura, nauka, trwanie” i z III Kongresu „Społeczny wymiar działalności towarzystw naukowych”, współautora publikacji „Społeczny ruch naukowy w Polsce - Historia i przyszłość”, zawsze wyjątkowo zaangażowanego i służącego pomocą przy wydawaniu publikacji Rady. Zgodnie z obowiązującymi regulaminami kształtowania składów komitetów problemowych postanowiono wystąpić do wiceprezesa PAN prof. A. Welfe’ o powołanie przez Prezydium Polskiej Akademii Nauk do składu Rady.
Powołany na zebraniu plenarnym Rady w dniu 8 maja 2023 r. na przewodniczącego „Zespołu ds. wypracowania kryteriów „naukowości” – uznawania towarzystw i stowarzyszeń za naukowe” prof. A. Grzywacz podkreślił, że wypracowane w poprzednich kadencjach Rady (od 2004 roku) propozycje takich kryteriów, szczególnie kryteria zawarte w projekcie ustawy o towarzystwach naukowych, i w uchwale Rady z 14 czerwca 2016 r. praktycznie wymagają tylko usystematyzowania, nowelizacji - dostosowania do aktualnej sytuacji społecznego ruchu naukowego.
Przez aklamację zaakceptowano zaproponowane przez prof. A. Grzywacza propozycje kandydatów na członków Zespołu: prof. dr hab. Marcin Grabowski – Polskie Towarzystwo Kardiologiczne, prof. dr hab. Zbigniew Kruszewski - Towarzystwo Naukowe Płockie, prof. dr hab. Elżbieta Mączyńska – Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, prof. dr hab. Anna Mikuła – Polskie Towarzystwo Botaniczne, prof. dr hab. Antoni Różalski – Łódzkie Towarzystwo Naukowe.
Powołany na zebraniu plenarnym Rady w dniu 8 maja 2023 r. na przewodniczącego Zespołu ds. aktualizacji wydanego w 2004 roku Słownika Towarzystw Naukowych – Tom I. Towarzystwa aktualnie działające w Polsce” prof. K. Walczak przedstawił informację o aktualnym stanie prac nad Słownikiem, podkreślając, że prac związanych z przygotowaniem i wydaniem Słownika, z uwagi na zakres prac nie uda się wykonać społecznie, i Rektor Uniwersytetu Kaliskiego wyraził zgodę na wykonanie prac przez Uniwersytet Kaliski, niezbędne jest tylko znalezienie środków na wydanie drukiem kilkudziesięciu egzemplarzy Słownika. Część członków Zespołu, wspólnie z pracownikami Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk i pracownikami naukowymi Instytutu Interdyscyplinarnych Badań Historycznych Akademii Kaliskiej (od 1 października 2023 r. Uniwersytetu Kaliskiego im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego) podjęło działania związane z nawiązaniem kontaktów z towarzystwami i stowarzyszeniami działającymi w poszczególnych grupach nauk, wykorzystując dane adresowe i teksty (w edytowalnej wersji Word) zamieszczone w „Słowniku Towarzystw Naukowych” z 2004 roku, przesłane przez sekretarza Rady. Podjęte w drugiej połowie 2023 roku, przez prof. Agnieszkę Budzyńską-Daca, działania pozwoliły na uzyskanie z Krajowego Rejestru Sądowego i Głównego Urzędu Statystycznego danych o zarejestrowanych towarzystwach i stowarzyszeniach, w których nazwie lub zakresie działania zawarta jest informacja o działalności naukowej, pozwoliły na stworzenie roboczej bazy liczącej 615 adresów. Do dnia 13 marca 2024 r. otrzymano 66 haseł, w tym kilka nie nadających się do zakwalifikowania do edycji w Słowniku – wyciąg z KRS, protokoły z posiedzeń, sprawozdania. Po 31 marca 2024 r. przewiduje się ponowne przypominanie o upływie terminu przesłania haseł, Zespół pracujący nad przygotowaniem Słownika liczy tutaj na pomoc członków Rady reprezentujących poszczególne grupy w uzyskaniu haseł z tych grup i ewentualną pomoc przy ich merytorycznym opracowaniu. Po otrzymaniu haseł przez okres 3 następnych miesięcy przewiduje się merytoryczną redakcję tych haseł i stworzenie w III kwartale bieżącego roku wersji internetowej Słownika. Komunikat o pracach nad Słownikiem oraz o zasadach przygotowania haseł jest zamieszczony na stronie internetowej Rady i na łamach Forum Akademickiego oraz na stronie Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, a o wszelkie informacje dot. przygotowania haseł należy zwracać się do profesora K. Walczaka – przewodniczącego Zespołu przygotowującego aktualizację Słownika. W wyniku dyskusji, którą omówiono w protokole z tego posiedzenia, ustalono, że dla umożliwienia włączenia się członków Rady do przygotowania Słownika po upływie terminu nadsyłania haseł należy rozważyć przesłanie członkom Rady wykazu towarzystw z danej grupy towarzystw, które przesłały hasła, razem z wykazem, które nie nadesłały haseł.
W czasie zebrania plenarnego Rady Towarzystw Naukowych w dniu 21 listopada 2024 r. przewodnicząca Rady wręczyła nominację na członka Rady dr hab. prof. AMP Andrzejowi Kansemu - Akademia Mazowiecka w Płocku, Towarzystwo Naukowe Płockie, poza informacją o działaniach Rady od zebrania plenarnego w dniu 13 marca 2024 r., rozpatrywano projekt Uchwały Rady w sprawie kryteriów uznawania towarzystw i stowarzyszeń za naukowe, przygotowany przez Zespół ds. wypracowania kryteriów „naukowości”, przedstawiono stan prac nad wydaniem II - Słownika Towarzystw Naukowych – Tom I. Towarzystwa aktualnie działające w Polsce - dr hab. prof. Un. Kal. Krzysztof Jan Walczak i ustalono plan prac Rady w 2025 r.
Przedstawiając działania od zebrania plenarnego w dniu 13 marca 2024 r. przewodnicząca Rady poinformowała zebranych o:
- złożeniu po zebraniu plenarnym Rady wniosku do wiceprezesa PAN prof. Aleksandra Welfe o akceptację przez Prezydium PAN zmian w składzie Rady - o powołanie na członka Rady wybranego na zebraniu dr hab. prof. AMP Andrzeja Kansego - Akademia Mazowiecka w Płocku, Towarzystwo Naukowe Płockie. dr hab. prof. AMP Andrzej Kansy został powołany w skład Rady Uchwałą Prezydium PAN z
- działaniach związanych ze zgromadzeniem środków na wydanie publikacji „Rada Towarzystw Naukowych przy Prezydium PAN – Sześćdziesiąt lat aktywności społecznej”. W związku z nieprzyznaniem, mimo złożenia odwołania, przez PAN środków na wydanie tej publikacji, na apel skierowany do członków Rady na rozszerzonym posiedzeniu Prezydium Rady w dniu 14 czerwca 2024 r. odpowiedziały 4 towarzystwa: Polskie Towarzystwo Komunikacji Społecznej, Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Polskie Towarzystwo Leśne i Włocławskie Towarzystwo Naukowe, wpłacając na konto Towarzystwa Naukowego Płockiego po 500 zł, co razem ze środkami Towarzystwa Naukowego Płockiego (500 zł) stanowiło kwotę 2 500 zł na wydanie tej publikacji. Mając na uwadze koszt wydania, określony przez Drukarnię (3 500 zł), Rada wystąpiła z wnioskiem do wiceprezesa PAN prof. D. Jemielniaka o przyznanie brakującej kwoty 1000 zł na wydanie tej publikacji drukiem. Po otrzymaniu pozytywnej decyzji wiceprezesa PAN prof. D. Jemielniaka o przyznaniu – w drodze wyjątku - kwoty 1 000 zł na wydanie drukiem publikacji „Rada Towarzystw Naukowych przy Prezydium PAN – Sześćdziesiąt lat aktywności społecznej”, przygotowano umowę między Polską Akademią Nauk i Towarzystwem Naukowym Płockim o współpracę przy wydaniu tej publikacji. Po zawarciu umowy Towarzystwo Naukowe Płockie przekazało przygotowane materiały do druku i w grudniu planowane jest wydanie tej publikacji.
- złożeniu w końcu października 2024 r. do Biura Komunikacji i Wydawnictw PAN wniosku o dofinansowanie w 2025 roku ze środków na działalność upowszechniającą naukę konferencji „Rola stowarzyszeń naukowo-technicznych” - 9 kwietnia 2025 r. w Warszawie – wspólnie z Federacją Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT. Z uwagi na decyzję Prezydium Akademii o nieprzyznawaniu środków z DUN na wydawnictwa w formie papierowej nie składano wniosku na wydanie Słownika Towarzystw Naukowych – Tom I. Towarzystwa aktualnie działające w Polsce – wydanie II – 2024”.
Przewodniczący, powołanego w 2023 r., Zespołu ds. aktualizacji wydanego w 2004 roku Słownika Towarzystw Naukowych – Tom I. Towarzystwa aktualnie działające w Polsce” prof. K. Walczak przedstawił informację o aktualnym stanie prac nad Słownikiem. Pracownicy Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk i pracownicy naukowi Instytutu Interdyscyplinarnych Badań Historycznych Uniwersytetu Kaliskiego im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego prowadzili działania związane z nawiązaniem kontaktów z towarzystwami i stowarzyszeniami działającymi w poszczególnych grupach nauk, wykorzystując dane adresowe i teksty (w edytowalnej wersji Word) zamieszczone w „Słowniku Towarzystw Naukowych” z 2004 roku, przesłane przez sekretarza Rady. Działania te wspomagali członkowie Zespołu, szczególnie przez prof. Agnieszkę Budzyńską-Daca i prof. Annę Mikułę. Do dnia 15 listopada 2024 r. otrzymano ok. 25 % haseł towarzystw w stosunku do liczby towarzystw ujętych w stworzonej roboczej bazie na podstawie danych z KRS (615 towarzystw i stowarzyszeń, w których nazwie lub zakresie działania określonym w KRS jest nazwa „naukowe’). Najwięcej haseł przesłały towarzystwa z grupy towarzystw specjalistycznych w naukach rolniczych i leśnych – 18 haseł na 21 towarzystw i w grupie nauk biologicznych – 14 haseł na 26 towarzystw. Najmniej haseł uzyskano od towarzystw działających w obszarze nauk ścisłych i medycznych. Zespół pracujący nad przygotowaniem Słownika liczy szczególnie na pomoc członków Rady reprezentujących te grupy nauk w uzyskaniu haseł z tych grup, których termin nadsyłania, zgodnie z założeniem upływa z końcem 2024 r. Większość otrzymanych haseł jest zredagowanych merytorycznie i możliwe jest stworzenie wersji internetowej Słownika, którą można by opublikować na stronie Rady i Kaliskiego Towarzystw Przyjaciół Nauk. W wyniku dyskusji, w której zwracano uwagi na zakres i sformułowania w opracowanej Ankiecie dla zaliczenia do towarzystw naukowych ustalono, że wypełnienie Ankiety będzie wymagane w przypadku wątpliwości Zespołu, a dla umożliwienia włączenia się członków Rady do przygotowania Słownika na stronie Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk zostanie przedstawiony wykaz towarzystw z poszczególnych grup towarzystw, które przesłały hasła.
Przewodniczący, powołanego w 2003 r. „Zespołu ds. wypracowania kryteriów „naukowości” – uznawania towarzystw i stowarzyszeń za naukowe” prof. A. Grzywacz przedstawił projekt Uchwały Rady w sprawie kryteriów uznawania towarzystwa za naukowe, opracowany przez Zespół po analizie wypracowanych w poprzednich kadencjach Rady (od 2004 roku) propozycji takich kryteriów, szczególnie kryteriów zawartych w projekcie ustawy o towarzystwach naukowych i w Uchwale Rady z dnia 16 czerwca 2014 roku. Zrezygnowano z kryteriów ilościowo-jakościowych, jakie w latach 2001-2005 proponowano dla oceny aktywności towarzystw. Zdaniem Zespołu projekt Uchwały przedstawia sformułowania, dostosowane do aktualnej sytuacji społecznego ruchu naukowego. Uczestniczący w posiedzeniu członkowie Rady zgłosili kilka propozycji korekt, w stosunku do zaproponowanych zapisów, zwracając uwagę, na konieczność sformułowań ogólnych, pozwalających większej grupie towarzystw na spełnienie danego wymogu. W wyniku dyskusji ustalono, że Zespól rozpatrzy wniesione uwagi i na następnym zebraniu plenarnym Rady przedstawi znowelizowany projekt Uchwały.
W przyjętym przez zebranie plenarne planie pracy Rady w 2025 roku, poza organizacją zebrań plenarnych i posiedzeń Prezydium Rady, przewiduje się m. innymi:
- kontynuację działań związanych z wypracowaniem rozwiązań prawnych dot. statusu towarzystw i stowarzyszeń naukowych i stowarzyszeń naukowo-technicznych oraz systemu finansowania społecznego ruchu naukowego w Polsce, w tym kontynuacje działań związanych z uchwaleniem przez Sejm ustawy o towarzystwach naukowych i zmian w ustawie o Polskiej Akademii Nauk, w ustawnie o nauce i jej finansowaniu oraz w ustawie o samorządzie terytorialnym, pod kątem dostosowania rozwiązań prawnych i systemu finansowania społecznego ruchu naukowego w Polsce do przepisów w Unii Europejskiej ,
- organizację, wspólnie z Federacją Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych NOT, konferencji „Rola i zadania stowarzyszeń naukowo-technicznych” – Warszawa 22 października 2025 r.,
- organizację, wspólnie z Federacją Polskich Towarzystw Medycznych, zebrania plenarnego Rady „Działania medycznych towarzystw naukowych i zawodowych na rzecz zdrowia społeczeństwa”, Warszawa listopad 2025 r.,
- kontynuację prac nad przygotowaniem elektronicznej wersji i wydaniem II - Słownika Towarzystw Naukowych – Tom I. Towarzystwa aktualnie działające w Polsce (stan 2024),
- kontynuację prac nad wypracowaniem „Kryteriów klasyfikacji specjalistycznych towarzystw naukowych” i „Kryteriów klasyfikacji towarzystw ogólnych i regionalnych towarzystw naukowych”,
- podjęcie prac nad opracowaniem „Strategii działania Rady Towarzystw Naukowych i Polskiej Akademii Nauk na rzecz poprawy warunków ekonomiczno-finansowych oraz wytyczenia celów i form działania towarzystw naukowych”,
- podjęcie prac nad przygotowaniem memoriału, dla kierownictwa państwowego i kierownictwa Akademii, zawierającego ocenę i postulaty w zakresie polityki naukowej państwa w stosunku do społecznego ruchu naukowego,
- podjęcie prac nad wypracowaniem, wspólnie z wydziałami Polskiej Akademii Nauk, kryteriów afiliacji towarzystw naukowych przy wydziałach Polskiej Akademii Nauk,
- przygotowywanie opinii w sprawie przygotowywanych aktów prawnych dot. społecznego ruchu naukowego oraz materiałów do wystąpień i na spotkania Kierownictwa Polskiej Akademii Nauk z przedstawicielami władz państwowych w sprawach społecznego ruchu naukowego,
- kontynuację współdziałania z towarzystwami i stowarzyszeniami naukowymi ogólnymi, regionalnymi i specjalistycznymi oraz ze stowarzyszeniami naukowo-technicznymi NOT, poprzez współudział i patronaty nad organizacją konferencji, udział w obchodach jubileuszy itp.
W roku sprawozdawczym odbyły się także 2 posiedzenia Prezydium Rady - w dniu 8 lutego 2024 r. i w dniu 14 czerwca 2024 r. we Włocławku.
W dniu 8 lutego br. odbyło się zebranie Prezydium Rady, na którym m.in. podziękowano wiceprzewodniczącemu Rady prof. dr hab. n. med. Zbigniewowi Czernickiemu za działalność w Radzie w okresie trzech ostatnich kadencji w latach 2015-2024, od samego początku uczestniczącego w kierowaniu pracami Rady, w kadencji 2015-2018 jako członek Prezydium Rady, w kadencji 2019-2022 i w obecnej kadencji jako z-ca przewodniczącej Rady, który ze względów zdrowotnych zrezygnował z członkostwa w Radzie. Prof. Z. Czernickiemu, wręczono podziękowanie od Prezesa Polskiej Akademii Nauk oraz publikację od członków Rady z dedykacją. W związku z tą rezygnacją Prezydium Rady rozpatrzyło zmiany w składzie Rady, które zostały przedstawione do akceptacji zebrania plenarnego Rady i ustalono program zebrania plenarnego Rady oraz propozycje programu prac Rady na 2024 r. do akceptacji zebrania plenarnego Rady. W posiedzeniu Prezydium Rady w dniu 8 lutego br. krótko uczestniczył wiceprezes Polskiej Akademii Nauk czł. rzecz. PAN Aleksander Welfe, który przedstawił zebranym informację ze spotkania w Ministerstwie Nauki, na którym m. in. podkreślano potrzebę jak najszybszego procedowania ustawy o towarzystwach naukowych.
Na rozszerzonym posiedzeniu Prezydium Rady, odbytym po zakończeniu konferencji „Rola towarzystw regionalnych w rozwoju społeczno-gospodarczym regionów” we Włocławku w dniu 14 czerwca 2024 r. dyskutowano nad przedstawionymi przez prof. dr hab. Andrzeja Grzywacza kryteriami uznawania towarzystw i stowarzyszeń za naukowe. Powołany na zebraniu plenarnym Rady w dniu 8 maja 2023 r. na przewodniczącego „Zespołu ds. wypracowania kryteriów „naukowości” – uznawania towarzystw i stowarzyszeń za naukowe” prof. A. Grzywacz podkreślił, że wypracowane w poprzednich kadencjach Rady (od 2004 roku) propozycje takich kryteriów, szczególnie kryteria zawarte w projekcie ustawy o towarzystwach naukowych i w Uchwale Rady z dniach 14 czerwca 2016 roku, praktycznie wymagają tylko drobnego usystematyzowania, nowelizacji - dostosowania do aktualnej sytuacji społecznego ruchu naukowego. Uczestniczący w posiedzeniu członkowie Rady zgłosili kilka propozycji korekt, w stosunku do zaproponowanych zapisów. Ustalono, że po ich rozpatrzeniu przez Zespół, zostaną przedstawione do akceptacji w formie Uchwały Rady na kolejnym zebraniu plenarnym Rady.
W okresie sprawozdawczym kierownictwo Rady odbyło szereg spotkań z przedstawicielami władz państwowych i komisjami sejmowymi oraz zrealizowano następujące prace:
W dniu 8 lutego 2024 r. przewodnicząca i wiceprzewodniczący Rady profesor Zbigniew Kruszewski spotkali się z przewodniczącą Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży Sejmu RP posłanką Krystyną Szumilas, przedstawiając działania Rady dot. prawnego uregulowania statusu towarzystw naukowych i projekt Ustawy o towarzystwach naukowych. Przewodnicząca Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży Sejmu RP posłanka K. Szumilas uznała za słuszne postulaty Rady i zapewniła o poparciu tych działań w przypadku, gdy będą one przedmiotem obrad Sejmu. Komisja nie może jednak przedstawić projektu ustawy o towarzystwach naukowych, jako inicjatywy poselskiej, gdyż w obecnej kadencji Sejmu procedowane są tylko projekty ustaw zgłoszone przez rząd.
W dniu 9 lutego 2024 r. przewodnicząca i wiceprzewodniczący Rady profesor Zbigniew Kruszewski spotkali się z Ministrem Nauki Dariuszem Wieczorkiem, przedstawiając stan społecznego ruchu naukowego w Polsce oraz działania Rady dot. prawnego uregulowania statusu towarzystw naukowych i projekt Ustawy o towarzystwach naukowych. Minister D. Wieczorek nie widzi możliwości przyjęcia i procedowania projektu Ustawy o towarzystwach naukowych. Uznając znaczenie społecznego ruchu naukowego nie przyjmuje jednakże postulatów dot. wyodrębnienia towarzystw naukowych, jako odrębnej grupy stowarzyszeń, funkcjonujących na podstawie ustawy „Prawo o stowarzyszeniach z 1989 r.
Spotkania z przewodniczącą Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży Sejmu RP oraz z Ministrem Nauki D. Wieczorkiem wykazały, że przedstawiane przez przedstawicieli Rady argumenty o znaczeniu społecznego ruchu naukowego dla nauki polskiej nie znajdują zrozumienia u przedstawicieli władz. Wyrażane uznanie ma właściwie charakter deklaratywny, bez faktycznego zrozumienia działalności towarzystw naukowych dla rozwoju nauki czy regionów. Jest ro wynikiem postrzegania i potraktowania, przez ministerstwo nauki, towarzystw naukowych jako instytucji prywatnych. Zdaniem Ministerstwa Nauki towarzystwa naukowe posiadające w swoich archiwach zbiory zaliczane do dziedzictwa narodowego powinny ubiegać się o środki na ich zabezpieczenie w Ministerstwie Kultury.
W dniu 14 czerwca 2024 r. we Włocławku odbyła się, zorganizowana przez Radę Towarzystw Naukowych przy Prezydium PAN oraz Włocławskie Towarzystwo Naukowe konferencja pt. „Rola towarzystw regionalnych w rozwoju społeczno-gospodarczym regionów”. Konferencję poprzedziły obchody 45-lecia utworzenia Włocławskiego Towarzystwa Naukowego, w których wzięli udział członkowie Towarzystwa, zaproszeni goście oraz członkowie Rady Towarzystw Naukowych przy Prezydium PAN. W ramach programu uczestnicy konferencji zwiedzili Muzeum Warzelni Soli w Ciechocinku i miasto Ciechocinek, w którym w 1979 roku zostało założone Włocławskie Towarzystwo Naukowe.
Prof. Iwona Hofman w wywiadzie dla TVP przed rozpoczęciem konferencji podkreśliła rolę jaką wypełniają towarzystwa regionalne na rzecz nauki, jej popularyzacji, a także gromadzenia zbiorów bibliotecznych. Podkreśliła, że organizowana, przez Radę Towarzystw Naukowych, wspólnie z Włocławskim Towarzystwem Naukowym, konferencja naukowa nt. roli towarzystw regionalnych w rozwoju społeczno-gospodarczym regionów jest tego dobitnym przykładem.
W obchodach jubileuszowych i w konferencji uczestniczyło 67 osób, w tym 6 zaproszonych gości (Piotr Hemmerling – I wicewojewoda Kujawsko-Pomorski, Monika Jabłońska – zastępca Prezydenta Miasta Włocławek, prof. Jacek Woźny - Rektor Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, Lidia Piechota-Witczak – Dyrektor Centrum Kultury „ Browar B”, Andrzej Tyrian - prezes Polskiego Towarzystwa Turystyczno- Krajoznawczego we Włocławku, Beata Drajewska, - Urząd Wojewódzki województwa kujawsko-pomorskiego w Bydgoszczy), 16 członków Rady Towarzystw Naukowych przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk i 45 członków Włocławskiego Towarzystwa Naukowego.
Podczas obchodów jubileuszowych Wicewojewoda Kujawsko-Pomorski Piotr Hemmerling wręczył najbardziej zasłużonym działaczom Towarzystwa Srebrny i Brązowy Krzyż Zasługi, Medal Złoty za Długoletnią Służbę, odznaki „Zasłużony dla Kultury Polskiej” oraz medale Komisji Edukacji Narodowej. Czterech członków Towarzystwa otrzymało medale Prezydenta Miasta Włocławka.
I wicewojewoda Kujawsko – Pomorski Piotr Hemmerling w swoim wystąpieniu podkreślił istotną rolę jaką wypełniają towarzystwa regionalne w Polsce m. in. w prowadzeniu badań, popularyzacji nauki, a także prowadzenia bibliotek, które służą zarówno rozwojowi nauki ale także społecznościom lokalnym. Aktywność członków regionalnych towarzystw naukowych jest imponująca, jak zaznaczył wicewojewoda, czego przykładem jest chociażby obchodzące 45-lecie Włocławskie Towarzystwo Naukowe. Na szczególna uwagę zasługują w opinii wicewojewody publikacje naukowe i organizowane konferencje i sympozja naukowe. W przypadku Włocławskiego Towarzystwa Naukowego wyjątkowym sukcesem może być utworzenie w 1995 roku Uczelni Wyższej i pierwszej niepublicznej szkoły w obecnym województwie Kujawsko-Pomorskim.
W drugiej części obchodów 45-lecia WTN odbyła się konferencja naukowa pt. „Rola towarzystw regionalnych w rozwoju społeczno-gospodarczym regionów”, współorganizowana z Radą Towarzystw Naukowych przy Prezydium PAN w Warszawie.
Konferencję prowadziła przewodnicząca Rady Towarzystw Naukowych prof. Iwona Hofman, która otwierając obrady w imieniu Rady Towarzystw Naukowych złożyła gratulacje z okazji 45-lecia Włocławskiego Towarzystwa Naukowego, podkreślając że pozycję WTN wśród regionalnych towarzystw naukowych determinuje zaangażowanie lokalnej społeczności w budowanie wspólnoty obywatelskiej i kulturowej, a działania Towarzystwa stanowią miarę wartości regionów w każdym aspekcie pracy i tożsamości. Gratulując osiągnięć naukowych, popularyzatorskich i organizacyjnych, z szacunkiem dla zaangażowania władz i członków, złożyła życzenia twórczej kontynuacji pracy i zadowolenia z jej efektów. W trakcie konferencji wygłoszono 3 referaty:
- dr hab. Zbigniew Kruszewski, prezes Towarzystwa Naukowego Płockiego - „Etos naukowy zasadą funkcjonowania regionalnych ogólnych towarzystw naukowych. Towarzystwo Naukowe Płockie”;
- dr hab. Krzysztof Walczak, prezes Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk - „Rola Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk w formowaniu regionalnego środowiska naukowego”;
- dr hab. Stanisław Kunikowski, prezes Włocławskiego Towarzystwa Naukowego - „Regionalne towarzystwa naukowe integralną częścią nauki na rzecz rozwoju społeczno-gospodarczego regionów”.
Prof. dr hab. Zbigniew Kruszewski, prezes Towarzystwa Naukowego Płockiego w swoim referacie nt. „Etos naukowy zasadą funkcjonowania regionalnych towarzystw naukowych. Towarzystwo Naukowe Płockie”, przedstawił znaczenie towarzystw naukowych w systemie potrzeb rozwoju nauki w życiu człowieka. Przedstawił bezprecedensową skalę aktywności gospodarczej ludzi w ostatnich 220 latach, która między innymi przyczyniła się i przyczynia do zmian klimatycznych globu. Podkreślił, że współpraca nauk humanistyczno-społecznych i technicznych może wypracować zmiany w systemie gospodarczym, które ograniczać będą negatywny wpływ na środowisko. Nie ma jednoznacznej odpowiedzi czy światowy rozwój nauki i techniki będzie mógł skutecznie przeciwstawić się wyzwaniom i potrzebom, które kreuje człowiek. Niebagatelną rolę w rozwiązywaniu tych problemów powinny mieć i odgrywać towarzystwa naukowe. .
Dr hab. prof. Un. Kal. Krzysztof Walczak, prezes Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk w referacie „Rola Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk w formowaniu regionalnego środowiska naukowego” omówił znaczenie działalności regionalnego towarzystwa naukowego na terenie miasta średniej wielkości (na przykładzie Kalisza), zwłaszcza zaś wpływ owej działalności na tworzenie się środowiska naukowego oraz jego rozwój. Zwrócił uwagę, że w przypadku miasta, na terenie którego działa Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, podkreślić należy długoletnie (blisko trzydziestoletnie) starania o powołanie towarzystwa naukowego (1958, 1981), które doprowadziły do sukcesu dopiero u schyłku PRL (1987). Trzeba przy tym podkreślić historię i dawne znaczenie miasta, w tym dzieje szkolnictwa średniego Kalisza, a także ponad dwudziestoletnie trwanie w tym mieście seminarium duchownego archidiecezji gnieźnieńskiej, pierwszej miejscowej szkoły wyższej (1593-1620). Znaczącą cezurą było zniszczenie miasta w sierpniu 1914 r., a także jego odbudowa, wiążąca się z apelami o powołanie w Kaliszu uczelni wyższej. Apele te pozostały jednak bez realizacji. Utworzenie Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk w 1987 r. uruchomiło badania naukowe w środowisku miasta, owocujące wieloma sukcesami:
Dr hab. prof. KSW Stanisław Kunikowski, prezes Włocławskiego Towarzystwa Naukowego – w referacie „Regionalne towarzystwa naukowe integralną częścią nauki na rzecz rozwoju społeczno-gospodarczego regionów” przedstawił powstanie i działania Włocławskiego Towarzystwa Naukowego na rzecz regionu i nauki.
Utworzone na zjeździe założycielskim w Ciechocinku w dniu 16 czerwca 1979 r., w którym wzięło udział 128 osób, Włocławskie Towarzystwo Naukowe w swojej 45-letniej działalności opublikowało łącznie ponad 350 publikacji naukowych i popularnonaukowych , w tym m.in. 36 tomów rocznika „Zapiski Kujawsko-Dobrzyńskie”, 10 tomów „Włocławskiego Słownika Biograficznego”, 9 tomów „Materiałów do dziejów rezydencji na Kujawach i Ziemi Dobrzyńskiej, dwutomową monografię Włocławska oraz monografię „Uzdrowiska Ciechocinek”, 27 tomów materiałów pokonferencyjnych, po odbywających się cyklicznie ogólnopolskich konferencjach kardiologicznych. Podkreślił, że tTowarzystwa regionalne przyczyniły się w dużej mierze do tworzenia w okresie zaborów zalążków wielu instytucji, dziedzin i dyscyplin naukowych. Przyczyniły się, i to w sposób szczególny, do powstania w okresie po 1918 r., ale także po 1945 r., wielu uczelni wyższych, instytucji naukowych, w tym także zagranicznych. To dzięki członkom regionalnych towarzystw naukowych o charakterze ogólnym, następowało w okresie międzywojennym wzmacnianie kadry akademickiej w nowo powstających uczelniach wyższych w Poznaniu, Warszawie, Wilnie, a po 1945 r. także w Toruniu. Ważną płaszczyzną działalności towarzystw regionalnych są organizowane konferencje i sesje naukowe. Ważne znaczenie dla nauki polskiej ma prowadzenie działalności bibliotecznej, komplementarnej w stosunku do bibliotek uczelnianych, samorządowych, muzealnych itp. Nagromadzone przez dziesięciolecia zbiory biblioteczne od dawna służą miłośnikom nauki, ale także, albo przede wszystkim ludziom nauki. Podkreślił, że największym osiągnięciem Towarzystwa jest utworzona w 1995 r., pierwsza w obecnym woj. kujawsko-pomorskim, uczelnia wyższa nosząca nazwę Kujawska Szkoła Wyższa, której Towarzystwo jest organem prowadzącym. Uczelnia w ciągu 29 lat wykształciła ponad 21 tysięcy absolwentów studiów pierwszego i drugiego stopnia.
W dyskusji nad wygłoszonymi referatami głos zabrali prof. dr hab. Elżbieta Mączyńska – Honorowa prezes Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego, prof. dr hab. Anna Mikuła – prezeska Polskiego Towarzystwa Botanicznego, prof. dr hab. Jerzy Błażejowski – prezes Gdańskiego Towarzystwa Naukowego, zastępczyni Prezydenta Włocławka Monika Jabłońska, Rektor Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy prof. Jacek Woźny, ks. prof. dr hab. Lech Król – prezes Teologicznego Towarzystwa Naukowego Wyższego Seminarium Duchownego we Włocławku, dyrektorka Centrum Kultury „ Browar B” Lidia Piechocka – Witczak i prezes Polskiego Towarzystwa Turystyczno- Krajoznawczego we Włocławku Andrzej Tyrjan, którzy w swoich wystąpieniach gratulowali i podkreślali dorobek oraz osiągnięcia Włocławskiego Towarzystwa Naukowego, życząc jednocześnie wielu dalszych sukcesów i satysfakcji w działalności na rzecz lokalnego środowiska naukowego i kulturalnego i nauki polskiej.
Nawiązując do poruszonej w referatach sytuacji i roli towarzystw regionalnych i towarzystw specjalistycznych w rozwijaniu działalności statutowej, popularyzatorskiej (sesje i sympozja naukowe, festiwale nauki, kultury i przedsiębiorczości), w wydawaniu publikacji naukowych i wydawnictw popularno-naukowych, służących upowszechnianiu osiągnięć nauki wśród młodzieży, zwracali uwagę na brak zrozumienia roli społecznego ruchu naukowego przez władze państwowe w rozwoju polskiej nauki, nieuznawanie ogromnego wkładu specjalistycznych towarzystw naukowych w przemiany społeczno-polityczne i towarzystw ogólnych i regionalnych w rozwój gospodarczy kraju i regionów. Omówienie tych wystąpień oraz szersze omówienie referatów jest przedstawione w załączonym sprawozdaniu z tej konferencji.
Podsumowania konferencji dokonała prof. Iwona Hofman wskazując na wyjątkową rolę jaką spełniały, i czynią to nadal, regionalne towarzystwa naukowe, które wielokrotnie inicjują szeroko zakrojone badania naukowe o charakterze regionalnym, wypełniając tym samym istotną rolę substytucyjną w odniesieniu do uczelni wyższych i instytutów naukowych, które nie zawsze podejmują badania nad szeroko rozumianymi zagadnieniami regionalnymi, a odnoszącymi się do życia gospodarczego, oświatowego, kulturalnego itp. Na zakończenie konferencji uznano, iż należy opublikować wygłoszone referaty, poszerzając jednocześnie publikację o inne artykuły, które dotyczyć będą zagadnień związanych z działalnością regionalnych towarzystw naukowych.
Po zakończeniu konferencji odbyło się posiedzenie Prezydium Rady Towarzystw Naukowych, którego tematem było rozpatrzenie propozycji kryteriów uznawania towarzystw i stowarzyszeń za naukowe. Na zakończenie konferencji uznano, iż należy opublikować wygłoszone referaty, poszerzając jednocześnie o inne artykuły, które dotyczyć będą zagadnień związanych z działalnością regionalnych towarzystw naukowych.
W roku sprawozdawczym wydano w nakładzie 150 egz. publikację „Rada Towarzystw Naukowych przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk – Sześćdziesiąt lat aktywności społecznej” (praca zbiorowa. Iwona Hofman, Andrzej Grzywacz, Zbigniew Kruszewski, Tadeusz Majsterkiewicz). Monografia pokazuje rolę i wkład Polskiej Akademii Nauk w rozwój społecznego ruchu naukowego w Polsce poprzez działania utworzonej w 1963 r. Rady Towarzystw Naukowych i Upowszechniania Nauki, od 1975 r. Rady Towarzystw Naukowych, jako stały „organ doradczy Prezydium i Sekretariatu Naukowego Polskiej Akademii Nauk” we wszystkich sprawach dotyczących towarzystw naukowych i upowszechniania nauki” oraz „organ doradczy dla towarzystw naukowych oraz dla innych instytucji społecznych w zakresie popularyzacji nauki na najwyższym poziomie. Zawarte w publikacji 3 referaty, obrazujące aktualny stan i problemy społecznego ruchu naukowego, jakie zostały wygłoszone w dniu 15 listopada 2023 r. na sesji zatytułowanej „60-lecie Rady Towarzystw Naukowych i rola Polskiej Akademii Nauk w rozwoju społecznego ruchu naukowego”, połączonej z uroczystym zebraniem plenarnym Rady oraz opracowania dot. historii Rady: o działalności Rady Towarzystw Naukowych w okresie 70-lecia PAN, uchwały 3 zorganizowanych przez Radę Kongresów Towarzystw Naukowych (w 2013, 2018 i 2022 r.) oraz składy Rady Towarzystw Naukowych w latach 1963-2023, pokazują dorobek i działania Rady na rzecz rozwoju społecznego ruchu naukowego w Polsce. Zdaniem Prezydium Rady jest to publikacja podkreślająca także znaczenie inicjatyw i działań Rady Towarzystw Naukowych oraz Polskiej Akademii Nauk nie tylko dla rozwoju społecznego ruchu naukowego, ale dla polskiej nauki, niezależnie od kierunków polityki naukowej państwa.
Prowadzono stronę internetową Rady, pełniącą rolę Newsletter’a” o działaniach Rady Towarzystw Naukowych i towarzystw naukowych oraz platformę współdziałania z towarzystwami i stowarzyszeniami naukowymi ogólnymi, regionalnymi i specjalistycznymi oraz ze stowarzyszeniami naukowo-technicznymi NOT, poprzez zamieszczanie na stronie Rady nadsyłanych informacji o wydarzeniach w działalności towarzystw, organizowanych konferencjach, zjazdach, jubileuszach, patronaty nad organizacją konferencji, udział w obchodach jubileuszy itp.
Projekt przygotował:
Tadeusz Majsterkiewicz - Sekretarz Rady
Warszawa, 15 marca 2025 r.